Sporda yetenek seçimi

Son senelerde akla hayale gelmedik biçimde yetenekli sporculari seçmeye yönelik çalişmalara tanik oluyorum. Voleybolda kadinlarimizin başarisi her genç kizimizi bu spora yöneltmeye başladi. Bu durum voleybol için son derecede güzel bir şey. Fakat garip uygulamalarin yapildiğini duyunca şaşirmamak elde değil.

Geçen gün şimdilerde yüksek lisans eğitimine başlayan eski bir öğrencim ile konuşuyorum: Kizinin aslinda sirikla yüksek atlama sporu yapmasini istiyor. Fakat çocuk daha çok takim sporlarina eğilimli. Voleybol ilk bakişta daha çekici gibi. Tutup elinden yakindaki kulüplere götürüyor, hiçbir kulüp bu çocuğu kabul etmiyor. En az 190 cm boyunda olmali imiş, voleyboldan anlamasa da olurmuş. Yetenekli olmasi önemli değil, biz onu yetiştiririz demişler.

Evet her sporda fiziksel ve motorsal özellikler önemlidir ama bir miktar yeteneğin önemi de olmaz mi? Çok uzun boylu diye basketbola aldiğimiz birçok adayin hiç birisi potalar altinda mücadele edemedi. Keza voleybolda da benzer deneyler hep yapildi ama fiziksel özellikler yaninda o spora dönük özel bir yeteneğin olmasinin göz ardi edilmesi ile birçok hayal kirikliği yaşandi.

Yillar önce, Sheldon isimli bir araştirmaci insan tiplerini analiz ederek bizlere, ektomorf, endomorf ve mezomorf terimleri ile taniştirdi. Hangi sporlarin hangi tipteki sporcular tarafindan yapilacağini ve başarinin bu tiplerin spora kazandirilmasi ile mümkün olabileceğini anlatti. Kuşkusuz başari yalnizca bu tiplere sahip olmakla yeterli olmayacaktir. Doğru bir yetenek seçimi, aktif bir yönlendirme, yaşlara göre disipline edilmiş egzersiz programlari, hedefe yönelik antrenman planlamalari, doğru ve hedef odakli yariş ve maç programlari, size yüksek performans sergileyebilen sporcular kazandiracaktir.

Bunlarin tamaminin iyi bir şekilde düzenlenebilmesi için okul öncesi döneme inmek gerekir. Her çocuğa spor yapma imkânlari verilmelidir. Okula giden çocuklar arasinda yeteneklileri seçmek için yeni modeller geliştirilmelidir. Yetenekliler havuzu ne kadar çok olursa o kadar fazla sayida iyi sporcular yetişebilir. Önemli olan sporcuyu seçtikten sonra onu koruyabilmektir.

Bir de şunu unutmamak gerekir: Basketbol için konuşulan şu efsaneye göz atalim: “Basketbol oynayanlarin boyu uzar...” Bunun anlami, çocuklarimizi basketbola verelim hepsinin boyu uzasin demektir. Ama bu mümkün müdür? Basketbol, uzun boylu olanlari seçer. Basketbol oynatarak boyun uzayacaği görüşü doğru olsaydi, bugün herkes hâlâ basketbol oynuyor olurdu.

Her sporun alt yapi organizasyonunda ve spor okullarindaki gelişmeler dikkatle etüt edilmelidir. Kendi insanlarimizin nice yeteneklileri varken gereksiz devşirme hareketlerine girişmemek gerekir. Başarilarimizi kendi sporcularimizla taçlandirmayi tercih edelim. Bu konuda toplumumuzun her kesimine çok ciddi görevler düşmektedir.

Uzun değildir diye bugün kabul etmediğiniz bir çocuk yarinin Eda’si hatta Vargas’i olabilir. Biraz daha vizyoner olmayi tercih edelim.